مجموعه بي ‌همتايي از عكس هاي دوران قاجار در مجموعه موزه هاي اسميتسونين

مجموعه بي همتايي از عكس هاي ايران كه قدمت آن به بيش از ??? سال قبل مي ‌رسد، در «گالري هنري فرير» و بايگاني (آرشيو ) « گالري آرتور.ام. سكلر» در مجموعه موزه هاي «اسميتسونين» واقع در شهر واشنگتن نگهداري مي ‌شود .

1.jpg

اين عكس ها در دوران قاجار و توسط « آنتوان سوروگين « عكاس ارمني برداشته شده‌اند. وي در1840 به دنيا آمد و در سال 1933 از دنيا رفت. از آنجا که او بيشترين سال هاي عمر خويش را در دوران حكومت قاجارها بر ايران سپري كرده، به عكاس عصر قاجاريه معروف است .

2.jpg

آنتوان فرزند يك سياستمدار روسي به نام «واسيل سوروگين » بود، كه در ايام ماموريت پدرش در ايران، در سفارت روسيه در تهران متولد شد. اما تنها چند سالي از دوران کودکي را در ايران سپري کرد، و در واقع در تفليس گرجستان بزرگ شد. چراکه به روسيه رفت و به تحصيلات هنري پرداخت. وي ابتدا به نقاشي علاقه داشت، اما پس از مرگ پدر در حادثه سواركاري و به دليل كمک به معاش خانواده، عكاسي را پيشه خود كرد. او که از اواخر قرن نوزدهم به ايران بازگشته بود، به كمک برادران خود، كوليا و امانوئل، عكاسخانه‌ اي در خيابان علاءالدوله تهران دائر نمود. اين خيابان كه در عهد قاجاريه مركز اصلي شهر تهران به حساب مي ‌آمد، از باغي به همين نام منشعب شده، و امروزه به نام خيابان فردوسي شناخته مي ‌شود .

سوروگين پس از جا افتادن در ايران، عکس برداري از نقاط مختلف اين کشور و به ويژه از همه اقشار و گروه هاي اجتماعي مردم آن را، آغاز کرد. بسياري از عكس هاي وي در حد فاصل سال‌هاي 1870 تا 1930 برداشته شده‌اند .

زندگي دهقان‌ها

3.jpg

تسلط او به زبان فارسي، مزيت اصلي وي در ايجاد ارتباط با مردم ايران و نواحي مختلف آن بوده است. به طوري که عكس هايي كه از دربار سلطنتي قاجار، حرمسرا، مساجد، بناهاي تاريخي و مردم نقاط مختلف ايران برداشته است، از مهمترين اسناد تصويري تاريخ ايران و مشرق زمين به حساب مي ‌آيند. اسنادي كه مي ‌توانند دستمايه تحقيقات متعدد جامعه شناسي، مردم‌شناسي، ايران‌شناسي، شرق‌شناسي و ساير مطالعات فرهنگي باشند. کمااينکه در واقع منبع اصلي بسياري از تصاوير ايران قجري در كتب و نشريات قديمي، و سفرنامه‌هاي مستشرقين وقت، عكس هاي سوروگين بوده است .

فلک

4.jpg

عريضه‌خواني در محضر شاه

5.jpg

اما از آنجا كه ذكر نام عكاس در كنار عكس در آن زمان به يك دستورالعمل يا سنت قطعي تبديل نشده بود، اين موضوع از نظر پنهان مانده است. با اين همه، اوج شهرت جهاني و فراوان وي به سال 1995 مربوط مي شود، که مجموعه اي از کارهايش در کتابخانه «دانشگاه لايدن» به نمايش گذاشته شد .

ماهي‌گيران

6.jpg

نبايد از نظر دور داشت كه ورود عكاسي به ايران تا حد زيادي مرهون علاقه وافر ناصرالدين شاه به اين فن بوده است. همين امر موجب شد تا وي علاوه بر عكس هاي متعددي كه خودش و ساير عكاسان ايراني تهيه مي ‌كردند، به آنتوان نيز فرصت عكاسي از رويدادهاي گوناگون را بدهد. از مهمترين عكاسان ايراني هم دوره سوروگين، مي ‌توان از عبدالله ميرزا قاجار، ميرسيد علي خان و منوچهر ميرزا نام برد.

قالي‌بافان

7.jpg

ويژگي مهم عكس هاي سوروگين در تاثيرپذيري او از روش قوم‌ شناسي مرسوم در قرن نوزدهم ميلادي است . قرني كه به مدد اختراع ابزار تصويربرداري و گسترش ارتباطات مغرب زمين با شرق، كنجكاوانه و پژوهشگرانه به موضوعات نگاه مي ‌كند و براي شناخت خود از جوامع غريبه، نيازمند ثبت جزئيات متعدد و رفتارشناسي است. به همين سبب بسياري از موزه‌هاي اروپايي عكس هايي از مجموعه وي را خريداري كرده‌اند، تا مطالعات علمي خود را به مدد بخشي از اين مجموعه تكميل كنند. چراکه براي او عكاسي كردن از درباريان درست به اندازه عكس گرفتن از گدايان، نظاميان، روستائيان، كشاورزان، زنان بافنده و علماي مذهبي اهميت داشت ، و به همبن سبب مجموعهاش شامل عكسهايي از بازار، ورزش زورخانه‌اي، دراويش، تجمع مردم در مراسم عمومي، تعزيه و شبيه به آن مي باشد. همين گستردگي است که به مطالعات علمي ابعاد گوناگون مي بخشد و به شناخت همه جانبه، و نه يک سو نگرانه، کمک مي کند .

بستني!

8.jpg

بسياري از عكس هاي مجموعه سوروگين داراي نگاتيو شيشه‌اي، و برخي از عكسها مزين به امضاي او هستند. همچنين خيلي از كارت پستال‌هاي قديمي كه توسط جهانگردان وقت از ايران خارج شده‌اند، حاصل عكاسي وي مي باشند .

بانوي ايراني

9.jpg

اهميت مجموعه سوروگين زماني بيشتر معلوم مي شود كه دريابيم آنچه به جا مانده، بقاياي بيش از هفت هزار عكس است كه در جريان آتش‌سوزي مغازه او در خلال درگيري هاي عصر مشروطيت و حملات محمد علي شاه سوخت و از ميان رفت . در سال ???? (????)، خانواده سوروگين به علت ارتباطشان با جنبش مشروطه دچار مشکلات زيادي شدند. آنها ناچار به سفارتخانه انگلستان پناه بردند. چراکه با وجود اينکه سوروگين روسي بود، ولي سفارتخانه انگلستان را بر سفارت روسيه ترجيح مي داد . زيرا که اين سفارت از استبداد حاکم حمايت مي کرد .

کمال‌الملک

10.jpg

شايد قديمي‌ترين عکس از يک شبه‌تئاتر ايراني

11.jpg

در همان اوان خانه هاي بسياري از مشروطه خواهان غارت شد، و در خانه ظهيرالدوله که کنار عکاسخانه سوروگين قرار داشت نيز، بمب گذاشتند. اين موضوع آسيب بزرگي به مجموعه نگاتيوهاي شيشه اي او رساند و همانگونه که گفته شد،از هفت هزار نگاتيو تنها تعداد دو هزار باقي ماند. متأسفانه در خلال يك قرن گذشته، چنين مصيبتي به کرات گريبانگير اسناد تصويري ايران شده، و اين اسناد مكرر در مكرر آسيب ديدهاند . در عين حال حاصل سفرهاي متعدد سوروگين در ايران و عکس هايي که از مناظر و چشم‌اندازهاي كشور گرفته نيز، در گذر ايام چنان تغيير كرده‌اند و يا حتي گاه از ميان رفته‌اند، كه گويي هيچگاه وجود خارجي نداشته‌اند .

شهر فرنگ

12.jpg

شاليزار

13.jpg

سوروگين به دليل ناراحتي كليه از دنيا رفت، و در مقبره خانوادگي اش در تهران به خاک سپرده شد. او هفت فرزند از خود به يادگار گذاشت. دخترش به نام مري كه از دوستان محمد رضا پهلوي به شمار مي رفت، از شاه وقت درخواست نمود که بخشي از عكس هاي پدر را به او پس بدهند. چراکه در زمان رضا شاه نگاتيوهاي شيشه اي پدرش را به اين بهانه توقيف کردند، که ايران قديم و منسوخ شده را نشان مي دهند. اقدام مري سبب شد كه مجموعه‌اي بالغ بر ??? عكس محفوظ بماند. از سوروگين رساله‌اي به نام «فن عكاسي » نيز، به جاي مانده است. نسخه خطي اين رساله به شماره ????ف در كتابخانه ملي ايران موجود است، و سال ترجمه آن ???? هجري قمري مي ‌باشد .

زنده به گور کردن

14.jpg

زن متمول ايراني

15.jpg

مؤسسه اسميتسونين واقع در شهر واشنگتن، پايتخت آمريکا مرکزي پژوهشي و آموزشي و همچنين مجموعه اي از موزه هاي گوناگون مي باشد که توسط دولت بنيان گذاري شده و اداره مي شود. اين مؤسسه متشکل از 19 موزه و 7 مرکز پژوهشي بوده و در مجموع 150 ميليون قلم از اشياء قيمتي را در اختيار دارد. اين مؤسسه همچنين مسؤليت انتشار مجله ماهانه اسميتسونين را بر عهده دارد .

مؤسسه اسميتسونين به منظور توليد و گسترش دانش وبا حمايت مالي يک دانشمند انگليسي با نام جيمز اسميتسون (1765- 1829) در کشور آمريکا تأسيس شد. براساس وصيت نامه وي اگر برادر زاده اش هنري جيمز هانگرفولد بدون ورثه از دنيا مي رفت دارايي هاي او «براي راه اندازي مؤسسه اي که هدف اصلي آن توليد و ترويج دانش ميان انسان ها باشد» به دولت ايالات متحده واگذارمي شد .

منبع : سايت واشنگتن پريسم

About these ads

~ توسط شهنام در 2008/03/04.

4 پاسخ to “مجموعه بي ‌همتايي از عكس هاي دوران قاجار در مجموعه موزه هاي اسميتسونين”

  1. خیلی جالب بود
    #############
    شهنام
    تشکر از حضور گرمتان
    #############

  2. شهنام جان،
    سال نو مبارک!
    برای تو و همسر مهربانت بهترینها را آرزو میکنم
    #############
    تشکر علی جان
    شهنام
    #############

  3. از شما به خاطر قرار دادن این عکسها در سایت ممنونم . کمک بزرگی به من کردید

  4. سلام اگه می شه عکسهای بیشتری رو از دوران قاجار بزارید توی سایت ممنون می شم

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

 
دنبال‌کردن

هر نوشتهٔ تازه‌ای را در نامه‌دان خود دریافت نمایید.

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: